Zmiany w zakresie obliczania odsetek ustawowych, odsetek maksymalnych oraz odsetek za opóźnienie.

Zmiany w zakresie obliczania odsetek ustawowych, odsetek maksymalnych oraz odsetek za opóźnienie.

Autor: kancelaria SPS w Aktualności 28 01 2016

W dniu 1 stycznia 2016 roku weszła w życie ustawa z dnia 9 października 2015 roku o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, która w istotny sposób zmieniła sposób obliczania m .in. odsetek ustawowych, odsetek maksymalnych oraz odsetek za opóźnienie.

Do tej pory, zgodnie z art. 359 § 2 k.c., jeżeli wysokość odsetek nie była w inny sposób określona, należały się odsetki ustawowe. Natomiast w przypadku określenia innej niż ustawowe wysokości odsetek przez strony danego stosunku prawnego, odsetki te nie mogły przekraczać wysokości odsetek maksymalnych, które stosownie do art. 359 § 21 k.c., nie mogły przekroczyć w stosunku rocznym czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego. Należy przy tym nadmienić, że w roku 2015 wysokość odsetek ustawowych wynosiła 8 %, natomiast wysokość odsetek maksymalnych wynosiła 10 %.

Wskazać należy, że zgodnie z nowym brzmieniem art. 359 § 2 k.c., jeżeli wysokość nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych. Z uwagi na to, że wysokość stopy referencyjnej NBP wynosi aktualnie 1,5 %, to odsetki ustawowe wynoszą obecnie 5 % w skali roku. W zakresie odsetek maksymalnych, nowe brzmienie uzyskał również przepis art. 359 § 21 k.c. w myśl którego, maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych, co w chwili obecnej wynosić będzie 10 %.

Omawiana nowelizacja dotyczy również odsetek za opóźnienie. W przypadku opóźnienia w płatnościach wierzyciel może żądać od dłużnika odszkodowania w postaci odsetek obliczanych stosownie do art. 481 k.c., zgodnie z którym, jeżeli strony nie ustaliły między sobą żadnej wartości, są to odsetki ustawowe. Natomiast jeżeli określona została wyższa wartość, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy (art. 481 § 2 k.c.). Po dokonanych zmianach sprecyzowano sposób obliczania odsetek za opóźnienie oraz maksymalnych odsetek za opóźnienie. Aktualnie, jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych (art. 481 § 2 k.c.), zaś maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 481 § 21 k.c.). W chwili obecnej wysokość odsetek za opóźnienie nie może zatem przekraczać 14 %.

Jeżeli chodzi o odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, odsetki takie równe są obecnie sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 8 punktów procentowych (w chwili obecnej 9,5 %). Należy podkreślić, że do transakcji handlowych nie ma zastosowania art. 481 § 2 k.c. dotyczący odsetek za opóźnienie.

Warto również dodać, że zgodnie z art. 55 oraz art. 56 omawianej ustawy, do odsetek należnych za okres kończący się przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 2016 roku, stosuje się przepisy dotychczas obowiązujące.