Ustawa o leczeniu niepłodności

Ustawa o leczeniu niepłodności

Autor: kancelaria SPS w Aktualności 02 08 2015

W dniu 22 lipca 2015 roku Prezydent RP Bronisław Komorowski podpisał ustawę o leczeniu niepłodności, w tym metodą pozaustrojowego zapłodnienia in vitro. Ustawa kompleksowo reguluje kwestie diagnostyki i leczenia niepłodności w Polsce, aczkolwiek w przeważającym zakresie określa procedurę sztucznego zapłodnienia in vitro. Niniejsza ustawa dostosowuje krajowe ustawodawstwo w zakresie dotyczącym komórek rozrodczych i zarodków do dyrektyw unijnych, a co ważniejsze reguluje kwestie dotychczas pomijane przez polskiego ustawodawcę. Warto zauważyć, że jest to jedna z najbardziej liberalnych ustaw regulujących kwestie leczenia niepłodności w Europie, dlatego w środowisku prawniczym ma tylu samo zwolenników, co oponentów. Zawarty w ustawie słownik pojęć takich jak: dawca, biorczyni, dawstwo partnerskie i inne niż partnerskie, komórka rozrodcza, procedura medycznie wspomaganej prokreacji, przechowywanie, przetwarzanie, zarodek, znacznie ułatwia interpretację poszczególnych przepisów. W ustawie określono dwie kategorie osób, które mogą skorzystać z procedur medycznie wspomaganej prokreacji, są to osoby pozostające w związku małżeńskim lub we wspólnym pożyciu – w związku partnerskim. Wprowadzono pojęcie dawstwa partnerskiego, oznaczającego przekazanie przez dawcę (męża-partnera) komórek rozrodczych biorczyni (żonie-partnerce), przy jednoczesnym stosowaniu komórki rozrodczej biorczyni. Przepisy niniejszej ustawy chronią nie tylko prawa osób dotkniętych niepłodnością, ale zapewniają również ochronę dzieci urodzonych w wyniku podjętego leczenia metodą in vitro. Przepisy ustawy wprowadzają regulacje zapewniające specjalny status zarodkom, które można tworzyć wyłącznie w celu zastosowania w organizmie kobiety na podstawie pisemnej zgody dawców. Ustawa umożliwia także stosowanie diagnostyki preimplantacyjnej, która ma służyć badaniu zarodka i ewentualnemu określeniu jego wad. Ustawodawca poruszył w ustawie również zagadnienia związane z dawstwem komórek rozrodczych i zarodków osobom innym niż osoby tworzące dany związek, gdzie co najmniej jedna z komórek rozrodczych pochodzi od anonimowego dawcy. Ustawa daje prawo do korzystania z metody in vitro małżeństwom i osobom we wspólnym pożyciu, potwierdzonym zgodnym oświadczeniem. Leczenie niepłodności metodą in vitro będzie mogło być podejmowane po wyczerpaniu innych metod leczenia, prowadzonych przez okres co najmniej 12 miesięcy. Wprowadzona ustawa zezwala na dawstwo zarodków, jednocześnie zabraniając ich tworzenia w celach innych niż pozaustrojowe zapłodnienie. Zakazuje również niszczenia zarodków zdolnych do prawidłowego rozwoju, za co będzie grozić kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5. Zgodnie z zapisami ustawy, powołana zostanie 15 osobowa Rada ds. Leczenia Niepłodności, która będzie organem opiniodawczo-doradczym ministra zdrowia. Ustawa określa podmioty – banki oraz ośrodki, które będą prowadzić działalność związaną z procedurami medycznie wspomaganej prokreacji na podstawie pozwolenia wydawanego na 5 lat oraz reguluje procedurę ich kontroli. Dokumentacja dotycząca wykonywanych czynności  przez centra leczenia niepłodności będzie przechowywana przez 90 lat od dnia jej utworzenia, w celu uprawnienia do zapoznania się z informacjami dotyczącymi dawcy osobom urodzonym w wyniku metody in vitro. Kontrowersje budzą regulacje dotyczące m.in. możliwości zapłodnienia maksymalnie 6 komórek jajowych, czyli trzy razy więcej, niż w takim kraju jak np. Niemcy, na którym często się wzorujemy.

A.J.