Podział majątku wspólnego po rozwodzie

Podział majątku wspólnego po rozwodzie

Autor: kancelaria SPS w Aktualności 07 03 2014

Podział majątku wspólnego po rozwodzie

Byli małżonkowie po uprawomocnieniu się  wyroku rozwodowego powinni rozważyć, czy i w jaki sposób będą dzielić zgromadzony wspólnie majątek. W celu dokonania takiego podziału, należy w pierwszej kolejności ustalić, co wchodzi w skład majątku wspólnego, a co natomiast stanowi majątek osobisty każdego małżonka.

Przy udzieleniu odpowiedzi na to pytanie pomocna może być treść art. 31 oraz art. 33 k.r.o. Zgodnie z art. 31 k.r.o. z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje wspólność majątkowa (ustawowa) obejmująca przedmioty nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty natomiast nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Wspomniany przepis w § 2 wymienia przykładowo składniki majątku wspólnego, m.in. pobrane wynagrodzenia za pracę każdego z małżonków oraz dochody z majątku wspólnego i osobistego każdego z małżonków. Art. 33 k.r.o. wymienia natomiast wyczerpująco (katalog zamknięty) składniki majątku osobistego i tu warto wskazać na przykład na przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie lub darowiznę, przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej, czy przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała.

W postępowaniu o podział majątku wspólnego uwzględnia się tylko składniki stanowiące majątek wspólny małżonków. Jeśli więc jeden z małżonków nabył określony składnik majątku np. mieszkanie, w drodze dziedziczenia lub darowizny, nie będzie on podlegał podziałowi w ramach dokonywania podziału majątku wspólnego małżonków. Pozostanie jednak kwestia rozliczenia nakładów poniesionych na odziedziczone mieszkanie z majątku zarówno wspólnego. Dokonane nakłady małżonek będzie mógł rozliczyć właśnie w postępowaniu o podział majątku wspólnego (oczywiście po przedstawieniu odpowiednich dowodów wskazujących na dokonanie nakładów).

Jeśli małżonkowie są w stanie dojść do porozumienia podział majątku może nastąpić w drodze umownej  (z zastrzeżeniem, że jeśli w skład majątku wspólnego wchodzi nieruchomość – umowa musi mieć formę aktu notarialnego).

Jeżeli natomiast strony nie są w stanie dojść do porozumienia pozostaje sądowy podział majątku wspólnego.

Postępowanie o podział majątku wspólnego należy do bardzo skomplikowanych, choćby ze względu na trudności w dowodzeniu zasadności rozliczenia nakładów poczynionych z majątków osobistych na majątek wspólny, czy też z majątku wspólnego na osobisty współmałżonka. O zwrocie wydatków i nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny sąd orzeka wyłącznie na wniosek zgłoszony w postępowaniu w pierwszej instancji, a domagający się zwrotu musi dokładnie określić te żądania, zgodnie z art. 187 § 1 pkt 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd natomiast jest tymi żądaniami związany (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2012 roku, I CSK 323/11).

Postępowanie o podział majątku wspólnego małżonków wykazuje szereg odrębności od innych postępowań działowych dokonywanych między współwłaścicielami. Jednym z nich jest możliwość ustalenia w toku postępowania nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym. Aby sąd mógł ustalić nierówne udziały muszą być spełnione  wszystkie przesłanki przewidziane w art. 43 § 2 k.r.o. („z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku”). Ciężar dowodu wykazania powyższych przesłanek spoczywa na uczestniku postępowania, który zgłosił wniosek o ustalenie nierównych udziałów – art. 6 k.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 października 1997 roku, II CKN 348/97)

Warto wspomnieć, że żaden przepis nie zakreśla terminu do wniesienia wniosku o podział majątku. Upływ czasu jednak ze względów praktycznych (ustalenie, co wchodziło w skład majątku wspólnego, czy kwestie dowodowe dotyczące np. rozliczenia nakładów poniesionych na majątek wspólny z majątków osobistych) może powodować niekorzystne skutki dla byłych małżonków.

M.M.