Czym jest samowola budowlana?

Czym jest samowola budowlana?

Autor: kancelaria SPS w Aktualności 22 02 2018

W pierwszej kolejności wymaga wskazać, że termin samowola budowlana nie ma definicji legalnej. W praktyce jednak, za samowolę budowlaną uznaje się budowanie lub wybudowanie obiektu budowlanego (chociażby jego części) bez wymaganego pozwolenia na budowę, zgłoszenia lub pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Co do zasady, w takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego bądź też jego części, jednakże prawo budowlane przewiduje wyjątki w tym zakresie poprzez możliwość dokonania legalizacji samowoli budowlanej.

W celu dokonania legalizacji samowoli budowlanej należy złożyć wniosek do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Właściwy organ bada wówczas:

1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,

3) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane

– oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej.

W razie spełnienia powyższych wymagań właściwy organ wydaje decyzję legalizacyjną o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót bądź jedynie o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została już zakończona.

Warto wiedzieć, że od 1995 roku, od wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane do opłat legalizacyjnych mają zastosowanie przepisy ordynacji podatkowej dotyczące ulg, co oznacza, iż można ubiegać się o umorzenie, odroczenie zapłaty albo rozłożenie na raty opłaty legalizacyjnej.

Istotnym przy legalizacji samowoli budowlanej jest fakt, czy zakończenie budowy nastąpiło po 1 stycznia 1995 roku, czy też przed tą datą (data wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane), bowiem wówczas zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 roku prawo budowlane.

Art. 90 ustawy prawo budowlane przewiduje odpowiedzialność karną za samowolę budowlaną do dwóch lat pozbawienia wolności. Co ważne, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 marca 2013 r. w sprawie o sygn. akt  IV KK 390/12 orzekł, że decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego (decyzja legalizacyjna) nie znosi odpowiedzialności karnej za omawiany występek. Powyższe oznacza, że decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót bądź o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona, nie wyłącza odpowiedzialności karnej zachowania wyczerpującego znamiona art. 90 ustawy prawo budowlane. Warto jednak pamiętać, że zgodnie z kodeksem karnym karalność przestępstwa samowoli budowlanej ustaje, jeżeli od jego popełnienia upłynęło lat 5.

 

Autor: aplikant radcowski Barbara Karkut